تعدیل آحاد بها بخشی از اثر تغییر قیمت‌ها را در طول اجرای پیمان جبران می‌کند. قیمت‌های پیمان بر اساس سطح قیمت‌های زمان مناقصه بسته می‌شوند، ولی کار ماه‌ها بعد اجرا می‌شود. تعدیل این فاصله را با شاخص‌های رسمی قیمت پر می‌کند.
در این مقاله محاسبهٔ تعدیل را در ۷ گام توضیح می‌دهیم. بعد همهٔ گام‌ها را روی یک مثال واقعی با فصل‌های ۲ و ۴ فهرست‌بهای ابنیه و فصل‌های ۳ و ۱۴ فهرست‌بهای راه اجرا می‌کنیم. شاخص‌های مثال، شاخص‌های رسمی ابلاغی‌اند. در هر گام هم می‌گوییم همان کار در سام کجا و چطور انجام می‌شود.
مبنای این راهنما دستورالعمل نحوهٔ تعدیل آحاد بها به شمارهٔ ۱۰۱/۱۷۳۰۷۳ مورخ ۱۳۸۲/۰۹/۱۵ و بخشنامه‌های شاخص‌هاست. ملاک نهایی، متن رسمی این اسناد و شرایط خصوصی پیمان شماست.
فرمول تعدیل در یک نگاه
برای هر فصل و هر دوره:
مبلغ تعدیل = کارکرد دوره × ضریب تعدیل
ضریب تعدیل = ۰٫۹۵ × (شاخص دورهٔ کارکرد ÷ شاخص دورهٔ مبنا − ۱)
گام‌های زیر در واقع یعنی پیدا کردن درست هر جزء این فرمول.
گام ۱: تعیین شاخص مبنا بر اساس اطلاعات پروژه
شاخص مبنا شاخص سه‌ماههٔ قبل از سه‌ماهه‌ای است که آخرین مهلت تسلیم پیشنهاد در آن قرار دارد. در ترک تشریفات مناقصه، تاریخ پیشنهاد نهایی ملاک است.
| آخرین مهلت تسلیم پیشنهاد در | سه‌ماههٔ مبنا |
|---|---|
| فروردین تا خرداد (سه‌ماههٔ اول) | سه‌ماههٔ چهارم سال قبل |
| تیر تا شهریور (سه‌ماههٔ دوم) | سه‌ماههٔ اول همان سال |
| مهر تا آذر (سه‌ماههٔ سوم) | سه‌ماههٔ دوم همان سال |
| دی تا اسفند (سه‌ماههٔ چهارم) | سه‌ماههٔ سوم همان سال |
بعد از تعیین سه‌ماههٔ مبنا، برای هر فصلی که در پیمان کارکرد دارد، شاخص همان فصل در سه‌ماههٔ مبنا را از جدول شاخص‌های رشتهٔ مربوط برمی‌داریم.
در سام: در صفحهٔ تعدیل، بخش «اطلاعات پیمان»، تاریخ «آخرین مهلت تسلیم پیشنهاد / پیشنهاد نهایی» را وارد کنید. سه‌ماههٔ مبنا خودکار محاسبه و بالای همان بخش نشان داده می‌شود. اگر دورهٔ مبنا در پیمان صریح نوشته شده، می‌توانید آن را مستقیم در «دورهٔ شاخص مبنا — فصل» و «دورهٔ شاخص مبنا — سال» وارد کنید.
شاخص‌ها را کجا پیدا کنیم؟
شاخص‌ها با بخشنامه‌های سازمان برنامه و بودجه ابلاغ می‌شوند. همهٔ آن‌ها در صفحهٔ شاخص‌های تعدیل سام جمع شده‌اند:
- از فهرست «رشته»، رشتهٔ فهرست‌بها را انتخاب کنید. مثلاً «ابنیه» یا «راه، راه‌آهن و باند فرودگاه».
- در «سال» و «دوره (سه‌ماهه)» دورهٔ مورد نظر را انتخاب کنید یا «۸ دورهٔ آخر» را بگذارید.
- روی «نمایش» بزنید. جدول، شاخص هر فصل را در ستون هر سه‌ماهه نشان می‌دهد.
در صفحهٔ تعدیل سام لازم نیست شاخص‌ها را دستی وارد کنید. همین جدول خودکار خوانده می‌شود.
گام ۲: تعیین دورهٔ کارکرد، نسبت دوره و شاخص دورهٔ کارکرد
شاخص‌ها سه‌ماهه اعلام می‌شوند، ولی دورهٔ صورت‌وضعیت‌ها با سه‌ماهه‌ها یکی نیست. پس برای هر صورت‌وضعیت:
- دورهٔ کارکرد را از «از تاریخ» تا «تا تاریخ» صورت‌وضعیت مشخص کنید. تاریخ واقعی انجام کار ملاک است، نه تاریخ تنظیم یا ارسال صورت‌وضعیت.
- اگر دوره در چند سه‌ماهه قرار دارد، آن را به سه‌ماهه‌ها بشکنید و تعداد روزهای هر بخش را بشمارید.
- نسبت هر دوره = روزهای آن بخش ÷ کل روزهای دورهٔ صورت‌وضعیت.
- برای هر بخش، شاخص همان سه‌ماهه را بردارید.
اگر شاخص دوره هنوز اعلام نشده باشد
| وضعیت شاخص دوره | شاخص قابل استفاده | نوع تعدیل |
|---|---|---|
| شاخص قطعی اعلام شده | شاخص قطعی همان سه‌ماهه | قطعی |
| فقط شاخص موقت اعلام شده | شاخص موقت همان سه‌ماهه | موقت |
| هیچ شاخصی اعلام نشده | آخرین شاخص ابلاغی همان فصل | علی‌الحساب |
تعدیل‌های موقت و علی‌الحساب پس از اعلام شاخص قطعی دوباره محاسبه می‌شوند و فقط مابه‌التفاوت پرداخت یا کسر می‌شود.
دورهٔ کارکرد در زمان تأخیر
| زمان انجام کار | شاخص دوره |
|---|---|
| مدت اولیهٔ پیمان یا تأخیر مجاز | شاخص سه‌ماههٔ واقعی انجام کار |
| تأخیر غیرمجاز | متوسط شاخص‌های دوره‌های مدت پیمان |
| بعد از آخرین مدت رسیدگی‌شده (تأخیرها هنوز تعیین تکلیف نشده) | شاخص سه‌ماههٔ پایان آن مدت، به‌صورت علی‌الحساب |
در سام: «از تاریخ» و «تا تاریخ» هر صورت‌وضعیت را در خود صورت‌وضعیت ثبت می‌کنید. جدول «دورهٔ کارکرد» در صفحهٔ تعدیل، هر صورت‌وضعیت را خودکار به سه‌ماهه‌ها می‌شکند و برای هر بخش از، تا، روز و نسبت را نشان می‌دهد. تأخیرهای مجاز و غیرمجاز هم از تمدیدهای ثبت‌شده در مشخصات پیمان خوانده می‌شوند.
گام ۳: محاسبهٔ مبلغ کارکرد از روی صورت‌وضعیت‌ها و سهم هر دوره
- برای هر فصل، مبلغ تجمعی صورت‌وضعیت فعلی و مبلغ تجمعی صورت‌وضعیت قبلی را بردارید.
- ضرایب پیمان را در این مبالغ اعمال کنید، یعنی ضریب منطقه‌ای، بالاسری، پیشنهادی پیمانکار و بقیه.
- کارکرد صورت‌وضعیت در هر فصل = مبلغ ضریب‌دار تجمعی فعلی − مبلغ ضریب‌دار تجمعی قبلی.
- کارکرد هر دوره = کارکرد صورت‌وضعیت × نسبت آن دوره (از گام ۲).
خطای رایج: تعدیل روی کارکرد محاسبه می‌شود، نه روی کل مبلغ تجمعی صورت‌وضعیت.
در سام: جدول «مبالغ صورت‌وضعیت فعلی و قبلی» برای هر فهرست‌بها و هر فصل، ستون‌های ص.و فعلی، ص.و قبلی و مابه‌التفاوت را مستقیم از صورت‌وضعیت‌های ثبت‌شده و با اعمال ضرایب پیمان پر می‌کند. اگر صورت‌وضعیت‌ها را بیرون از سام تهیه کرده‌اید، در صفحهٔ «تعدیل این پیمان را چطور تهیه کنیم؟» روش ورود دستی را انتخاب کنید و فقط مبالغ هر صورت‌وضعیت را وارد کنید.
گام ۴: محاسبهٔ ضریب تعدیل
برای هر فصل و هر دوره:
ضریب تعدیل = ۰٫۹۵ × (شاخص دوره ÷ شاخص مبنا − ۱)
- ضریب ابتدا با چهار رقم اعشار محاسبه و سپس به سه رقم اعشار گرد می‌شود.
- اگر شاخص دوره از شاخص مبنا کمتر باشد، ضریب منفی است و تعدیل کسر می‌شود.
- ضریب ۰٫۹۵ برای صورت‌وضعیت‌های موقت است. در صورت‌وضعیت قطعی بازنگری می‌شود:
| زمان اتمام و تحویل موقت | ضریب قطعی |
|---|---|
| در مدت اولیهٔ پیمان | ۱ |
| در مدت پیمان با احتساب تأخیرهای مجاز | ۰٫۹۷۵ |
| با تأخیر غیرمجاز | ۰٫۹۵ (بدون تغییر) |
انتخاب فصل شاخص در حالت‌های ویژه
- فصل‌های چندشاخصی: شاخص بر اساس گروه ردیف انتخاب می‌شود.
- مصالح پای‌کار: با شاخص فصل مصالح مربوط. مثلاً میلگرد با فصل میلگرد.
- فصلی که شاخص فصلی ندارد: با شاخص رشته‌ای همان فهرست‌بها.
در سام: جدول «شاخص‌ها» شاخص مبنا و شاخص هر سه‌ماهه را برای هر فصل نشان می‌دهد و وضعیت قطعی، موقت یا علی‌الحساب آن را مشخص می‌کند. حالت‌های ویژهٔ بالا خودکار اعمال می‌شوند. برای موارد خاص پیمان، بخش «تعیین دستی فصل شاخص» را دارید. «ضریب رابطهٔ تعدیل» هم با ثبت «تاریخ اتمام کار و تحویل موقت» خودکار تعیین می‌شود.
گام ۵: محاسبهٔ مبلغ تعدیل هر فصل
مبلغ تعدیل هر فصل در هر دوره = کارکرد آن دوره × ضریب تعدیل همان دوره
جمع مبالغ دوره‌های یک فصل، تعدیل آن فصل در این صورت‌وضعیت است.
در سام: جدول اصلی محاسبه، برای هر فصل و هر دوره این ستون‌ها را دارد: مابه‌التفاوت، نسبت دوره، کارکرد دوره، شاخص مبنا، شاخص دوره، ضریب تعدیل و مبلغ تعدیل. همان جدولی است که در گزارش تعدیل به مشاور ارائه می‌شود.
گام ۶: محاسبهٔ مبلغ تعدیل تجهیز و برچیدن کارگاه
تجهیز و برچیدن کارگاه فصل مشخصی در جدول شاخص‌ها ندارد. طبق بخشنامهٔ شاخص‌ها با میانگین دو شاخص رشته‌ای تعدیل می‌شود:
- شاخص رشته‌ای فهرست‌بهایی که بیشترین مبلغ برآورد را در پیمان دارد
- شاخص رشته‌ای ابنیه
ملاک «بیشترین مبلغ»، برآورد پیمان است، نه کارکرد صورت‌وضعیت فعلی. اگر فهرست‌بهای اصلی خود ابنیه باشد، هر دو شاخص یکی است.
بقیهٔ محاسبه مثل فصل‌های دیگر است: کارکرد تجهیز (تجمعی فعلی − قبلی)، تقسیم بین دوره‌ها، ضریب، مبلغ.
در سام: رشتهٔ فهرست‌بهای دارای بالاترین برآورد خودکار تشخیص داده می‌شود. اگر بخواهید، در «رشتهٔ مبنای شاخص تجهیز کارگاه» آن را دستی تعیین کنید. کارکرد تجهیز هم در جدول مبالغ، در ستون‌های «تجهیز و برچیدن کارگاه» می‌آید.
گام ۷: تکمیل جدول و محاسبهٔ تعدیل کل
- مبالغ تعدیل همهٔ فصل‌ها و تجهیز کارگاه را جمع بزنید: تعدیل این صورت‌وضعیت.
- تعدیل صورت‌وضعیت‌های قبلی را اضافه کنید: تعدیل تجمعی.
- برای هر سطر نوع تعدیل (قطعی، موقت یا علی‌الحساب) را یادداشت کنید تا بعد از اعلام شاخص‌های جدید اصلاح شود.
- در صورت‌وضعیت قطعی، مابه‌التفاوت تبدیل ضریب ۰٫۹۵ به ۰٫۹۷۵ یا ۱ را جداگانه محاسبه کنید.
در سام: جدول خلاصه برای هر صورت‌وضعیت شماره، دورهٔ کارکرد، روز، تعدیل، تجمعی و نوع را نشان می‌دهد. - اگر بخشی از صورت‌وضعیت‌ها قبل از سام تعدیل شده‌اند، مبلغ آن را در «تعدیل صورت‌وضعیت‌های قبل از سامانه (ریال)» وارد کنید. - کنترل هوشمند پیش از ارسال، شاخص‌های موقت و ناقص، دوره‌های ثبت‌نشده و ناهماهنگی‌ها را گزارش می‌کند. - خروجی اکسل و PDF آماده است و تعدیل را می‌توانید آنلاین برای بررسی مشاور بفرستید.
مثال کامل با شاخص‌های واقعی
اطلاعات پروژه
| مشخصه | مقدار |
|---|---|
| آخرین مهلت تسلیم پیشنهاد | ۱۴۰۵/۰۲/۰۱ |
| تاریخ شروع کار | ۱۴۰۵/۰۳/۰۱ |
| صورت‌وضعیت | شمارهٔ ۱، از ۱۴۰۵/۰۳/۰۱ تا ۱۴۰۵/۰۴/۲۰ |
| فهرست‌بهاها | ابنیه ۱۴۰۴ (فصل‌های ۲ و ۴) و راه، راه‌آهن و باند فرودگاه ۱۴۰۴ (فصل‌های ۳ و ۱۴) |
| فهرست‌بهای دارای بیشترین برآورد | راه |
مبالغ صورت‌وضعیت در این مثال فرضی‌اند. شاخص‌ها واقعی‌اند و از جدول شاخص‌های ابلاغی برداشته شده‌اند: - شاخص‌های ۱۴۰۴: بخشنامهٔ ۱۴۰۵/۱۵۵۲۳۳ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۰۲ - شاخص‌های سه‌ماههٔ اول ۱۴۰۵: دفترچهٔ شاخص‌های موقت ۱۴۰۵
گام ۱ در مثال: شاخص مبنا
آخرین مهلت پیشنهاد ۱۴۰۵/۰۲/۰۱ است، یعنی در سه‌ماههٔ اول ۱۴۰۵. پس سه‌ماههٔ مبنا سه‌ماههٔ چهارم ۱۴۰۴ است.
| فهرست‌بها | فصل | شرح فصل | شاخص مبنا (چهارم ۱۴۰۴، قطعی) |
|---|---|---|---|
| ابنیه | ۲ | عملیات خاکی با دست | ۱۳٬۸۶۵٫۵۰ |
| ابنیه | ۴ | عملیات بنایی با سنگ | ۱۳٬۷۱۵٫۸۰ |
| راه | ۳ | عملیات خاکی با ماشین | ۲۰٬۱۸۸٫۸۰ |
| راه | ۱۴ | زیراساس، اساس، زیربالاست و بالاست | ۱۷٬۹۲۰٫۳۰ |
| ابنیه | رشته‌ای | (برای تجهیز کارگاه) | ۱۴٬۳۳۳٫۱۰ |
| راه | رشته‌ای | (برای تجهیز کارگاه) | ۱۵٬۲۰۷٫۵۰ |
در سام: در «اطلاعات پیمان» تاریخ ۱۴۰۵/۰۲/۰۱ را وارد کنید. عبارت «شاخص مبنا: سه‌ماههٔ چهارم ۱۴۰۴» نمایش داده می‌شود.
گام ۲ در مثال: دوره‌ها و شاخص دوره
دورهٔ صورت‌وضعیت (۰۳/۰۱ تا ۰۴/۲۰) در دو سه‌ماهه قرار دارد:
| دوره | از | تا | روز | نسبت |
|---|---|---|---|---|
| سه‌ماههٔ اول ۱۴۰۵ | ۱۴۰۵/۰۳/۰۱ | ۱۴۰۵/۰۳/۳۱ | ۳۱ | ۳۱ ÷ ۵۱ |
| سه‌ماههٔ دوم ۱۴۰۵ | ۱۴۰۵/۰۴/۰۱ | ۱۴۰۵/۰۴/۲۰ | ۲۰ | ۲۰ ÷ ۵۱ |
| جمع | ۵۱ |
شاخص‌های دوره: - شاخص سه‌ماههٔ اول ۱۴۰۵ فعلاً موقت اعلام شده است، پس تعدیل این بخش موقت است. - برای سه‌ماههٔ دوم ۱۴۰۵ هنوز شاخصی اعلام نشده است. طبق دستورالعمل، آخرین شاخص ابلاغی (همان سه‌ماههٔ اول ۱۴۰۵) به‌صورت علی‌الحساب به کار می‌رود.
| فصل | شاخص سه‌ماههٔ اول ۱۴۰۵ (موقت) | شاخص سه‌ماههٔ دوم ۱۴۰۵ |
|---|---|---|
| ابنیه ۲ | ۱۵٬۹۸۷٫۶۰ | ۱۵٬۹۸۷٫۶۰ (علی‌الحساب) |
| ابنیه ۴ | ۱۵٬۸۱۵٫۰۰ | ۱۵٬۸۱۵٫۰۰ (علی‌الحساب) |
| راه ۳ | ۲۳٬۲۷۸٫۷۰ | ۲۳٬۲۷۸٫۷۰ (علی‌الحساب) |
| راه ۱۴ | ۲۰٬۶۶۳٫۰۰ | ۲۰٬۶۶۳٫۰۰ (علی‌الحساب) |
| ابنیه رشته‌ای | ۱۶٬۵۲۶٫۸۰ | ۱۶٬۵۲۶٫۸۰ (علی‌الحساب) |
| راه رشته‌ای | ۱۷٬۵۳۵٫۰۰ | ۱۷٬۵۳۵٫۰۰ (علی‌الحساب) |
در سام: جدول «دورهٔ کارکرد» همین دو سطر را با ۳۱ و ۲۰ روز نشان می‌دهد. در جدول «شاخص‌ها»، ستون سه‌ماههٔ دوم با برچسب علی‌الحساب و توضیح «شاخص سه‌ماههٔ دوم ۱۴۰۵ ابلاغ نشده — آخرین شاخص (سه‌ماههٔ اول ۱۴۰۵)» مشخص می‌شود.
گام ۳ در مثال: کارکرد و سهم هر دوره
این اولین صورت‌وضعیت است، پس مبلغ قبلی صفر است. مبالغ ضریب‌دار فرضی‌اند:
| فصل | ص.و فعلی | ص.و قبلی | کارکرد | سهم اول ۱۴۰۵ (۳۱/۵۱) | سهم دوم ۱۴۰۵ (۲۰/۵۱) |
|---|---|---|---|---|---|
| ابنیه ۲ | ۱٬۰۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰ | ۱٬۰۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۶۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۴۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ابنیه ۴ | ۱٬۵۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰ | ۱٬۵۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۹۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۶۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| راه ۳ | ۳٬۰۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰ | ۳٬۰۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱٬۸۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱٬۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| راه ۱۴ | ۲٬۰۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰ | ۲٬۰۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱٬۲۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۸۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| تجهیز کارگاه | ۲۵۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰ | ۲۵۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۵۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
(همهٔ مبالغ به ریال)
گام ۴ در مثال: ضریب تعدیل
مثلاً برای فصل ۲ ابنیه:
- نسبت شاخص: ۱۵٬۹۸۷٫۶۰ ÷ ۱۳٬۸۶۵٫۵۰ = ۱٫۱۵۳۰۴۹
- منهای یک: ۰٫۱۵۳۰۴۹
- ضرب در ۰٫۹۵: ۰٫۱۴۵۳۹۶
- چهار رقم اعشار: ۰٫۱۴۵۳
- گرد به سه رقم: ۰٫۱۴۵
| فصل | شاخص دوره ÷ شاخص مبنا | ۰٫۹۵ × (نسبت − ۱) | ضریب نهایی |
|---|---|---|---|
| ابنیه ۲ | ۱٫۱۵۳۰۴۹ | ۰٫۱۴۵۳ | ۰٫۱۴۵ |
| ابنیه ۴ | ۱٫۱۵۳۰۵۰ | ۰٫۱۴۵۳ | ۰٫۱۴۵ |
| راه ۳ | ۱٫۱۵۳۰۵۰ | ۰٫۱۴۵۳ | ۰٫۱۴۵ |
| راه ۱۴ | ۱٫۱۵۳۰۵۰ | ۰٫۱۴۵۳ | ۰٫۱۴۵ |
چرا ضریب همهٔ فصل‌ها یکی شد؟ با توجه به اینکه شاخص‌های موقت سه‌ماههٔ اول ۱۴۰۵براساس شاخص قیمت مصرف کننده اعلام شده اند، رشد همهٔ فصل‌ها نسبت به سه‌ماههٔ چهارم ۱۴۰۴ یکسان (حدود ۱۵٫۳ درصد) اعلام شده است. با ابلاغ شاخص‌های قطعی، رشد هر فصل متفاوت می‌شود. آن وقت ضریب هر فصل هم فرق می‌کند و این تعدیل موقت باید دوباره محاسبه شود.
چون سهم سه‌ماههٔ دوم ۱۴۰۵ فعلاً با همان شاخص سه‌ماههٔ اول حساب شده، ضریب آن هم ۰٫۱۴۵ است. با اعلام شاخص سه‌ماههٔ دوم، این بخش هم اصلاح می‌شود. به همین دلیل شکستن دوره بین سه‌ماهه‌ها حتی وقتی ضریب‌ها فعلاً یکی‌اند لازم است.
گام ۵ در مثال: تعدیل هر فصل
| فصل | دوره | کارکرد دوره | ضریب | مبلغ تعدیل | نوع |
|---|---|---|---|---|---|
| ابنیه ۲ | اول ۱۴۰۵ | ۶۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰٫۱۴۵ | ۸۹٬۹۰۰٬۰۰۰ | موقت |
| ابنیه ۲ | دوم ۱۴۰۵ | ۴۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰٫۱۴۵ | ۵۸٬۰۰۰٬۰۰۰ | علی‌الحساب |
| ابنیه ۴ | اول ۱۴۰۵ | ۹۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰٫۱۴۵ | ۱۳۴٬۸۵۰٬۰۰۰ | موقت |
| ابنیه ۴ | دوم ۱۴۰۵ | ۶۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰٫۱۴۵ | ۸۷٬۰۰۰٬۰۰۰ | علی‌الحساب |
| راه ۳ | اول ۱۴۰۵ | ۱٬۸۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰٫۱۴۵ | ۲۶۹٬۷۰۰٬۰۰۰ | موقت |
| راه ۳ | دوم ۱۴۰۵ | ۱٬۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰٫۱۴۵ | ۱۷۴٬۰۰۰٬۰۰۰ | علی‌الحساب |
| راه ۱۴ | اول ۱۴۰۵ | ۱٬۲۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰٫۱۴۵ | ۱۷۹٬۸۰۰٬۰۰۰ | موقت |
| راه ۱۴ | دوم ۱۴۰۵ | ۸۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰٫۱۴۵ | ۱۱۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | علی‌الحساب |
گام ۶ در مثال: تجهیز و برچیدن کارگاه
فهرست‌بهای دارای بیشترین برآورد «راه» است. پس شاخص تجهیز، میانگین شاخص رشته‌ای راه و شاخص رشته‌ای ابنیه است:
| دوره | راه رشته‌ای | ابنیه رشته‌ای | میانگین |
|---|---|---|---|
| مبنا (چهارم ۱۴۰۴) | ۱۵٬۲۰۷٫۵۰ | ۱۴٬۳۳۳٫۱۰ | ۱۴٬۷۷۰٫۳۰ |
| اول ۱۴۰۵ (موقت) | ۱۷٬۵۳۵٫۰۰ | ۱۶٬۵۲۶٫۸۰ | ۱۷٬۰۳۰٫۹۰ |
ضریب: ۰٫۹۵ × (۱۷٬۰۳۰٫۹۰ ÷ ۱۴٬۷۷۰٫۳۰ − ۱) = ۰٫۱۴۵۳ ← ۰٫۱۴۵
| دوره | کارکرد تجهیز | ضریب | مبلغ تعدیل |
|---|---|---|---|
| اول ۱۴۰۵ | ۱۵۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰٫۱۴۵ | ۲۲٬۴۷۵٬۰۰۰ |
| دوم ۱۴۰۵ (علی‌الحساب) | ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۰٫۱۴۵ | ۱۴٬۵۰۰٬۰۰۰ |
در سام: این مبنا با برچسبی مثل «بالاترین برآورد: راه ۱۴۰۴ ← رشتهٔ راه، راه‌آهن و باند فرودگاه» در صفحهٔ تعدیل نشان داده می‌شود.
گام ۷ در مثال: جدول نهایی و تعدیل کل
| ردیف | کارکرد صورت‌وضعیت | مبلغ تعدیل |
|---|---|---|
| ابنیه فصل ۲ | ۱٬۰۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۴۷٬۹۰۰٬۰۰۰ |
| ابنیه فصل ۴ | ۱٬۵۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۲۱٬۸۵۰٬۰۰۰ |
| راه فصل ۳ | ۳٬۰۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۴۴۳٬۷۰۰٬۰۰۰ |
| راه فصل ۱۴ | ۲٬۰۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۹۵٬۸۰۰٬۰۰۰ |
| تجهیز و برچیدن کارگاه | ۲۵۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۶٬۹۷۵٬۰۰۰ |
| جمع صورت‌وضعیت شمارهٔ ۱ | ۷٬۹۰۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱٬۱۴۶٬۲۲۵٬۰۰۰ ریال |
نوع تعدیل: موقت و علی‌الحساب. بعد از ابلاغ شاخص‌های قطعی سه‌ماههٔ اول و شاخص‌های سه‌ماههٔ دوم ۱۴۰۵ دوباره محاسبه می‌شود.
اثر صورت‌وضعیت قطعی: اگر کار در مدت اولیهٔ پیمان تحویل موقت شود، ضریب قطعی ۱ است. ضریب همهٔ سطرها از ۰٫۱۴۵ به ۱ × ۰٫۱۵۳۰۵ = ۰٫۱۵۳ می‌رسد: - تعدیل این صورت‌وضعیت با ضریب ۱: ۷٬۹۰۵٬۰۰۰٬۰۰۰ × ۰٫۱۵۳ = ۱٬۲۰۹٬۴۶۵٬۰۰۰ ریال - مابه‌التفاوت در صورت‌وضعیت قطعی: ۶۳٬۲۴۰٬۰۰۰ ریال (با فرض ثابت ماندن شاخص‌ها)
خطاهای رایج
- گرفتن سه‌ماههٔ مناقصه به جای سه‌ماههٔ قبل از آن برای شاخص مبنا
- تعدیل کل مبلغ تجمعی به جای کارکرد دوره
- نادیده گرفتن ضرایب پیمان در مبلغ کارکرد
- تعدیل کل صورت‌وضعیت با یک شاخص، در حالی که دوره در دو سه‌ماهه است
- استفاده از شاخص رشته‌ای برای فصل‌هایی که شاخص فصلی دارند
- تعیین رشتهٔ تجهیز کارگاه از روی کارکرد به جای برآورد پیمان
- اعمال شاخص دورهٔ واقعی در تأخیر غیرمجاز
- فراموش کردن اصلاح تعدیل‌های موقت و علی‌الحساب بعد از ابلاغ شاخص قطعی
- گرد نکردن ضریب یا گرد کردن در مرحلهٔ اشتباه
جمع‌بندی
محاسبهٔ تعدیل در ظاهر یک فرمول ساده است، ولی دقت آن به جزئیات بستگی دارد: سه‌ماههٔ مبنای درست، شکستن دوره بین سه‌ماهه‌ها، شاخص درست هر فصل، تجهیز کارگاه، وضعیت تأخیرها و پیگیری شاخص‌های موقت و علی‌الحساب.
در خدمات آنلاین سام همهٔ این ۷ گام از روی صورت‌وضعیت‌های ثبت‌شده و جدول شاخص‌های رسمی خودکار انجام می‌شود. خروجی، جدولی شفاف و قابل رسیدگی است که هر عدد آن به صورت‌وضعیت و شاخص مربوطش برمی‌گردد. شاخص‌های همهٔ رشته‌ها را هم در صفحهٔ شاخص‌های تعدیل ببینید.
نظرها
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.
برای ثبت نظر وارد حساب کاربری شوید.
ورود و ثبت نظر